بایپس معده یکی از موثرترین روشهای جراحی کاهش وزن است که به افراد دارای اضافه وزن شدید کمک میکند تا به وزن ایدهآل خود نزدیک شوند. این جراحی با کاهش حجم معده و تغییر مسیر گوارشی، جذب کالری و مواد مغذی را محدود کرده و منجر به کاهش وزن پایدار میشود. بسیاری از افرادی که از روشهای سنتی کاهش وزن نتیجه نگرفتهاند، بای پس معده را به عنوان یک گزینه درمانی در نظر میگیرند. اما این جراحی تنها یک راه حل سریع نیست، بلکه نیازمند رعایت دقیق رژیم غذایی پس از عمل است.
بای پس معده چیست؟
بایپس معده با کاهش حجم معده و تغییر مسیر گوارشی به کاهش وزن کمک میکند. در این جراحی، بخش کوچکی از معده جدا شده و مستقیم به روده کوچک متصل میشود، به طوری که غذا مسیر طبیعی معده و بخش ابتدایی روده را دور میزند. این کار باعث کاهش مقدار غذایی که فرد مصرف میکند و همچنین کاهش جذب کالری و مواد مغذی، میشود. بایپس معده برای افراد دارای چاقی شدید و بیماری های مرتبط با آن مانند دیابت نوع ۲ توصیه میشود و به کاهش وزن سریع و پایدار کمک میکند.
نحوه انجام عمل بایپس معده
ابتدا جراح با ایجاد برش های کوچک روی شکم، ابزارهای جراحی را برای بای پس وارد بدن میکند. سپس بخش کوچکی از معده جدا شده و به یک کیسه کوچک تبدیل میشود که ظرفیت کمی برای نگه داری غذا دارد. در مرحله بعد، قسمت ابتدایی روده کوچک از بقیه مسیر گوارشی جدا شده و به این کیسه معده متصل میشود، به طوری که غذا مستقیم از معده کوچک شده به بخش پایینی روده میرود و مسیر طبیعی گوارش را دور میزند. در پایان، برش های ایجاد شده بسته میشوند. این تغییرات باعث کاهش مصرف غذا و جذب کالری کمتر شده و در نتیجه منجر به کاهش وزن قابل توجه میشود.
روشها عمل بایپس معده
عمل بای پس معده به دو روش اصلی انجام میشود: مینی بای پس معده و بای پس معده کامل. هر یک از این روشها مکانیسم خاص خود را دارند و برای افراد مختلف با شرایط متفاوت توصیه میشوند.
مینی بای پس معده
مینی بای پس معده روشی سادهتر و کمتهاجمی تر نسبت به بای پس کامل است. در این روش، یک کیسه کوچک در قسمت بالایی معده ایجاد میشود و مستقیم به قسمت پایین روده کوچک متصل میشود. این تغییر مسیر باعث کاهش جذب کالری و مواد مغذی میشود.
بای پس معده کامل (Roux-en-Y Gastric Bypass)
در این روش، بخش بزرگی از معده از مسیر گوارشی حذف میشود و تنها یک کیسه کوچک از معده باقی میماند که مستقیم به بخش میانی روده کوچک متصل میشود. این روش هم جذب کالری را محدود میکند و هم احساس سیری را افزایش میدهد.
مزایای انجام بایپس معده چیست؟
بای پس معده مزایای زیادی برای افراد دارد، با این حال، برای بهره مندی از این مزایا، رعایت رژیم غذایی مناسب و تغییر سبک زندگی پس از جراحی ضروری است. در ادامه برخی از مزایای بای پس معده را بیان خواهیم کرد.
- کاهش وزن سریع و پایدار: افراد در سال اول پس از جراحی ۶۰ تا ۸۰ درصد از وزن اضافی خود را از دست میدهند.
- کاهش اشتها و جذب کالری: با کوچک شدن معده و دور زدن بخشی از روده کوچک، مقدار غذایی که فرد مصرف میکند کاهش مییابد و جذب کالری و مواد مغذی کمتر میشود.
- اثر طولانی مدت: در صورتی که فرد سبک زندگی سالمی را دنبال کند، نتایج کاهش وزن بای پس معده سال ها ماندگار میباشد.
- کاهش احتمال بازگشت وزن: نسبت به برخی روش های دیگر مانند اسلیو معده، بای پس معده احتمال بازگشت وزن کمتری دارد، زیرا علاوه بر کاهش مصرف غذا، جذب کالری را نیز محدود میکند.
چه کسانی باید بایپس معده انجام دهند؟
عمل بای پس معده برای افرادی توصیه میشود که دچار چاقی شدید هستند و روش های غیرجراحی مانند رژیم غذایی و ورزش برایشان موثر نبوده است. افرادی که باید بای پس معده انجام دهند شامل موارد زیر هستند.
- افرادی با شاخص توده بدنی بالای ۴۰ که دچار چاقی شدید و مشکلات ناشی از آن هستند.
- افرادی که با رژیم غذایی و ورزش قادر به کاهش وزن موثر نبودهاند و به کاهش وزن پایدار نیاز دارند.
- افرادی که از نظر روانی و جسمی برای جراحی آماده هستند و هیچ مشکل پزشکی خاصی که مانع جراحی باشد، ندارند.
- افرادی با BMI بین ۳۵ تا ۴۰ که به بیماری های مرتبط با چاقی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی یا کلسترول بالا مبتلا هستند.
جراحی بای پس معده چگونه باعث لاغری میشود؟
جراحی بای پس معده با تغییرات اساسی در سیستم گوارشی، فرآیند کاهش وزن را تسهیل میکند. در این جراحی، معده به یک کیسه کوچک تبدیل میشود که ظرفیت کمی برای نگهداری غذا دارد، بنابراین فرد نمیتواند مقدار زیادی غذا مصرف کند. علاوه بر این، بخشی از روده کوچک که مسئول جذب کالری و مواد مغذی است، دور زده میشود. این تغییرات نه تنها باعث کاهش میزان غذایی میشود که فرد قادر به خوردن آن است، بلکه جذب کالری و مواد مغذی کاهش مییابد.
همچنین، این جراحی تاثیراتی بر هورمون های مرتبط با گرسنگی و سیری دارد، که باعث کاهش اشتها و بهبود احساس سیری میشود. این عوامل در کنار هم موجب کاهش وزن قابل توجه و پایدار میگردند.
بایپس معده چه عوارضی دارد؟
عمل بای پس معده با عوارضی همراه میباشد. برخی از عوارض رایج و احتمالی این جراحی عبارتند از:
- نشت از محل بخیه ها: از محل اتصال معده کوچک شده به روده کوچک نشت رخ میدهد که باعث عفونت میشود.
- کمبود مواد مغذی: به دلیل کاهش جذب مواد غذایی، افراد دچار کمبود ویتامینها و مواد معدنی مانند ویتامین B12، آهن، کلسیم و ویتامین D میشوند که نیاز به مصرف مکمل های غذایی خواهد داشت.
- ریفلاکس معده : بایپس معده موجب تشدید مشکلات ریفلاکس معده میشود که در آن اسید معده به مری باز میگردد.
- افتادگی پوست: کاهش سریع وزن به افتادگی و شل شدن پوست در نواحی مختلف بدن منجر شود، بهویژه در نواحی شکم، رانها و بازوها.
- تهوع و استفراغ: برخی افراد به دلیل مصرف بیش از حد غذا یا عدم تحمل بعضی از غذاها دچار تهوع و استفراغ میشوند.
- مشکلات رودهای و گوارشی: برخی افراد پس از جراحی دچار مشکلات گوارشی مانند اسهال، نفخ و درد شکم میشوند.
مشورت با پزشک پیش از جراحی بای پس معده
مشورت با پزشک متخصص پیش از انجام جراحی بای پس معده از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا این جراحی نیازمند ارزیابی دقیق شرایط جسمی، روانی و پزشکی است. دکتر کیوان صابونی، با بررسی تاریخچه پزشکی، شاخص توده بدنی و وضعیت بیماری ها، مناسب بودن این جراحی را برای فرد تعیین میکند. همچنین، پزشک فرد را در مورد عوارض احتمالی، مراقبت های پس از جراحی و تغییرات لازم در سبک زندگی راهنمایی میکند تا نتیجه مطلوب و ایمنی در بلند مدت حاصل شود.