پرخوری عصبی یا بولیمیا نروزا (Bulimia Nervosa) یکی از اختلالات خوردن است که در آن فرد به طور وسواس گونه و مکرر دچار دورههای پرخوری و در پی آن، رفتارهای جبرانی مثل استفراغ عمدی یا مصرف ملین میشود. این اختلال با احساس گناه، شرم و کاهش عزت نفس همراه است. بسیاری از مبتلایان به پرخوری عصبی در چرخهای معیوب از خوردن زیاد، رژیم گرفتن، و تلاش برای کنترل وزن گیر میافتند که در نهایت منجر به چاقی و مشکلات جدی جسمی میشود.
در مواردی که درمانهای سنتی مثل مشاوره روانشناسی و دارو درمانی نتیجه بخش نبودند، جراحی لاغری به عنوان یک رویکرد موثر توسط جراح متخصص در کنار روان درمانی مطرح میشود. در این مقاله به بررسی نقش جراحیهای چاقی در درمان پرخوری عصبی میپردازیم.
پرخوری عصبی چیست؟
پرخوری عصبی نوعی اختلال روانی است که با دورههای کوتاه ولی شدید پرخوری مشخص میشود. پس از این دورهها، فرد دچار احساس پشیمانی شدید میشود و برای جبران آن دست به استفراغ عمدی، استفاده از ملینها، ورزش سنگین یا روزه گرفتن میزند. این رفتارها عمدتا پنهانی انجام میشود و فرد ممکن است تا مدتها از اطرافیان مخفی بماند.
چه عواملی باعث پرخوری عصبی میشوند؟
عوامل زیادی در بروز پرخوری عصبی نقش دارند:
- روانشناختی: اضطراب، افسردگی، وسواس فکری و کمبود اعتماد به نفس
- خانوادگی: سابقه اختلالات روانی در خانواده، روابط پرتنش
- اجتماعی: فشار برای لاغری، فرهنگ بدنی ایده آل
- ژنتیکی و بیولوژیکی: اختلال در عملکرد ناقلهای عصبی مثل سروتونین
آیا پرخوری عصبی منجر به چاقی میشود؟
برخلاف تصور عموم، همه افراد مبتلا به پرخوری عصبی لزوما چاق نیستند. اما در بسیاری از موارد، به دلیل پرخوریهای مکرر و ناکارآمدی روشهای جبرانی، افزایش وزن اتفاق میافتد. این چاقی میتواند شدید بوده و منجر به ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲، کبد چرب، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی شود.
چرا درمان پرخوری عصبی فقط با رژیم یا روان درمانی کافی نیست؟
درمان سنتی پرخوری عصبی شامل جلسات مشاوره، داروهای ضدافسردگی، و آموزش رفتارهای سالم غذایی است. اما درصد بالایی از بیماران پس از قطع درمان دچار عود بیماری میشوند. همچنین، در برخی بیماران شدت ولع خوردن انقدر زیاد است که کنترل آن تنها با درمانهای روانی امکان پذیر نیست. در اینجاست که مداخله فیزیکی و فیزیولوژیک مثل جراحی لاغری میتواند نقش مؤثری در مهار رفتار پرخوری ایفا کند.
نقش جراح لاغری در درمان پرخوری عصبی
جراح لاغری با ارزیابی کامل وضعیت جسمی و روانی بیمار، میتواند مشخص کند که آیا فرد کاندید مناسبی برای جراحی چاقی هست یا خیر. در صورتی که بیمار با پرخوری عصبی کنترل نشده و چاقی مفرط مراجعه کند، تیم پزشکی متشکل از جراح، روانشناس و متخصص تغذیه، برنامهای جامع برای کنترل این اختلال طراحی میکنند. هدف اصلی جراحی لاغری، کاهش حجم معده یا جذب کالری و در نتیجه کاهش میل فیزیولوژیکی به پرخوری است.
بهترین روشهای جراحی لاغری برای درمان پرخوری عصبی
اسلیو معده (Sleeve Gastrectomy)
در این روش حدود ۸۰٪ از معده برداشته میشود. معده جدید کوچکتر شده و سطح هورمون گرسنگی (گرلین) کاهش مییابد.
مزایا:
- کاهش احساس گرسنگی
- کاهش حجم غذای مصرفی
- کنترل رفتارهای پرخوری در سطح فیزیولوژیک
معایب: - برگشت ناپذیر
- نیاز به پیگیری روان شناختی مستمر
بای پس معده (Gastric Bypass)
در این عمل بخشی از معده و روده از مسیر جذب غذا حذف میشود. باعث کاهش دریافت کالری و احساس سیری زودهنگام میشود.
مزایا:
- کاهش سریع وزن
- مناسب برای افراد با BMI بالا و پرخوری مزمن
معایب: - پیچیدگی بیشتر نسبت به اسلیو
- نیاز به مکمل های ویتامینی بلند مدت
بالون معده
یک روش موقت است که در آن یک بادکنک سیلیکونی در معده قرار میگیرد تا حجم آن را اشغال کرده و باعث کاهش اشتها شود.
مزایا:
- قابل برگشت
معایب: - تاثیر موقت
- مناسب برای موارد خفیف تا متوسط پرخوری
مراقبتهای بعد از جراحی لاغری بیماران مبتلا به پرخوری عصبی
پس از جراحی، تنها کاهش حجم معده کافی نیست. بیماران باید یک سبک زندگی جدید را آغاز کنند که شامل موارد زیر است:
- مشاورههای روانشناسی مداوم برای جلوگیری از بازگشت رفتارهای پرخوری
- رژیم غذایی مرحلهای: از مایعات تا غذای جامد
- پرهیز از غذاهای پرچرب و شیرین
- ورزش سبک منظم برای تقویت روحیه و جلوگیری از ولع غذا
اهمیت مشاوره با جراح لاغری برای درمان پرخوری عصبی
اگر فردی دچار چاقی مفرط و رفتارهای پرخوری کنترل نشده است، مشاوره با بهترین جراح لاغری میتواند راهی علمی و شخصی سازی شده برای درمان باشد. جراح با بررسی سابقه روانشناختی و وضعیت جسمانی بیمار، مناسب ترین روش درمانی را انتخاب میکند. از خود درمانی یا استفاده از روشهای غیر علمی برای کنترل پرخوری بپرهیزید.
در نهایت…
پرخوری عصبی اختلالی پیچیده و چند وجهی است که علاوه بر تاثیر روانی، آثار جسمانی خطرناکی دارد. اگرچه روان درمانی و دارو درمانی در بسیاری از موارد موثر هستند، اما در موارد شدید، جراحی لاغری میتواند به عنوان یک راهکار فیزیولوژیکی و مکمل درمانی بسیار مفید باشد.
همکاری بین جراح لاغری، روانشناس و بیمار، کلید اصلی درمان موفق و پایدار این اختلال است.
سوالات متداول (FAQ)
آیا همه افراد مبتلا به پرخوری عصبی میتوانند جراحی لاغری انجام دهند؟
بیمار باید از نظر روانی پایدار باشد و آمادگی لازم برای تغییر سبک زندگی را داشته باشد. ارزیابی کامل قبل از عمل ضروری است.
آیا جراحی لاغری باعث درمان کامل اختلال پرخوری میشود؟
جراحی به کاهش اشتها و پرخوری کمک میکند، اما درمان روانشناختی نیز باید ادامه داشته باشد.
چند وقت بعد از جراحی علائم پرخوری از بین میرود؟
بیشتر بیماران در همان ماه های اول پس از جراحی، کاهش شدید ولع و رفتار پرخوری را تجربه میکنند.
آیا احتمال بازگشت رفتارهای پرخوری وجود دارد؟
در صورت عدم پیگیری روان درمانی و نداشتن تغییر سبک زندگی، احتمال عود وجود دارد.