عمل فتق شکم در کردستان یکی از رایج ترین جراحیهایی است که برای ترمیم بیرون زدگی اعضای داخلی بدن از دیواره شکم انجام میشود. این عارضه باعث درد، ناراحتی و در برخی موارد مشکلات جدی میشود. فتق شکم به دلیل ضعف عضلات دیواره شکم یا افزایش فشار داخلی شکم ایجاد میشود و به مرور زمان بزرگ میشود. در ادامه این مقاله، به بررسی دلایل، روشهای جراحی، علائم و دیگر نکات قابل توجه درباره این عارضه خواهیم پرداخت.
فتق شکم چیست؟
فتق شکم وضعیتی است که در آن بخشی از روده یا بافتهای داخلی شکم از طریق یک نقطه ضعیف یا پارگی در دیواره شکم بیرون زدگی پیدا میکند. این عارضه در نواحی مختلفی مانند ناف، کشاله ران یا محل زخم های جراحی قبلی رخ میدهد. فتق به صورت یک برآمدگی در شکم یا کشاله ران ظاهر میشود و با درد، احساس فشار یا ناراحتی، خصوصا هنگام بلند کردن اجسام سنگین، سرفه یا ایستادن طولانی مدت همراه میباشد. درمان آن بسته به شدت بیماری متفاوت است، اما در بیشتر موارد، جراحی برای ترمیم دیواره شکم توصیه میشود.
علائم فتق شکم
علائم فتق شکم بسته به نوع، اندازه و محل آن متفاوت است. در برخی موارد، فتق بدون علامت است و تنها در معاینه پزشکی تشخیص داده میشود، اما در بسیاری از موارد علائم زیر مشاهده میشود:
- برآمدگی یا تورم قابل مشاهده: مهمترین علامت فتق، ایجاد یک برجستگی یا تورم در ناحیه شکم یا کشاله ران است که در هنگام ایستادن، سرفه یا انجام فعالیت های فیزیکی برجسته شده و دراز کشیدن باعث کوچک شدن یا ناپدید شدن آن میشود.
- درد یا احساس ناراحتی: افراد مبتلا به فتق درد یا احساس سوزش و کشیدگی در ناحیه شکم، کشاله ران یا اطراف ناف دارند. این درد در هنگام بلند کردن اجسام سنگین، سرفه، عطسه، خم شدن یا فشار آوردن تشدید میشود.
- حس سنگینی و فشار در شکم: برخی افراد احساس پری، فشار یا سنگینی در ناحیه شکم یا لگن دارند، که با فعالیت های روزمره تشدید میشود.
- احساس ضعف یا کشیدگی در ناحیه فتق: بسیاری از افراد احساس ضعف عضلانی در اطراف محل فتق دارند که همراه با درد خفیف میباشد.
- مشکلات گوارشی: در فتق های شکمی، فرد دچار نفخ، یبوست یا احساس ناراحتی در دستگاه گوارش میشود.
در صورتی که فتق دچار گیر افتادگی یا انسداد شود، خطرناک خواهد بود و علائم شدید تری ایجاد میکند که عبارتند از:
- درد شدید و ناگهانی که بهطور مداوم افزایش مییابد.
- تورم یا برآمدگی سفت و دردناک که با فشار دست به داخل برنمیگردد.
- تغییر رنگ پوست روی فتق به قرمز، بنفش یا سیاه.
- حالت تهوع، استفراغ و بی اشتهایی که نشانه ای از انسداد روده میباشد.
- مشکلات جدی در دفع مدفوع یا گاز روده که نشاندهنده انسداد روده است.
فتق شکم باعث بروز چه مشکلاتی میشود؟
فتق شکم در صورت عدم درمان باعث بروز مشکلات و عوارض جدی میشود. ان عوارض معمولا مشکلات جدی برای خانمها ایجاد میکند که در ادامه عنوان خواهیم کرد.
- فتق باعث درد مزمن و احساس ناراحتی در ناحیه شکم یا کشاله ران میشود. این درد با فعالیت های فیزیکی، ایستادن طولانی مدت، بلند کردن اجسام سنگین و حتی سرفه و عطسه تشدید میشود.
- اندازه فتق با گذشت زمان، بیشتر میشود، زیرا فشار مداوم روی دیواره شکم باعث میشود که بافتها بیشتر بیرون بزنند. این وضعیت انجام فعالیت های روزمره را دشوار میکند.
- اگر بخشی از روده در فتق گیر بیفتد، مسیر عبور مواد گوارشی مسدود میشود. این وضعیت باعث نفخ شدید، یبوست، درد شکمی و تهوع میشود و در صورت عدم درمان، به مشکلات جدی تری مانند پارگی روده منجر میشود.
- یکی از خطرناک ترین عوارض فتق، گیر افتادگی آن است. در این حالت، بخشی از روده یا سایر بافت ها در داخل فتق گیر کرده و جریان خون آن قطع میشود. این وضعیت باعث مرگ سلول های بافتی، عفونت شدید و حتی مرگ میشود. علائم آن شامل درد شدید، تغییر رنگ پوست روی فتق ، تهوع، استفراغ و عدم توانایی در دفع گاز یا مدفوع است.
- بسته به محل فتق، فرد دچار مشکلات گوارشی مانند سوء هاضمه، سوزش سر دل، رفلاکس معده، احساس پری در شکم و یبوست میشود. این مشکلات در فتقهای ناحیه شکم و دیافراگم شایع تر هستند.
انواع فتق شکمی
انواع فتق شکمی بسته به محل و نحوه ایجاد آن به چند دسته تقسیم میشود.
- فتق اینگوینال: رایج ترین نوع فتق که در ناحیه کشاله ران رخ میدهد و بیشتر در مردان مشاهده میشود. این فتق زمانی اتفاق میافتد که بخشی از روده یا بافت های داخلی شکم از طریق یک نقطه ضعیف در دیواره شکم وارد کانال اینگوینال میشود.
- فتق ناف: این نوع فتق در ناحیه ناف ایجاد میشود و در نوزادان تازه متولدشده دیده میشود، اما در بزرگسالان نیز به دلیل چاقی، بارداری های مکرر یا فشار زیاد بر شکم ایجاد میشود.
- فتق اپی گاستریک: این فتق در قسمت بالای ناف و در خط میانی شکم رخ میدهد. این فتق کوچک است اما باعث درد و ناراحتی میشود و به دلیل ضعف عضلات دیواره شکم ایجاد میشود.
- فتق انسزیونال: این فتق در محل زخم های ناشی از جراحی های قبلی شکم رخ میدهد، زیرا بافت ضعیف شده در محل برش جراحی مستعد بیرون زدگی است. این نوع فتق در افرادی که چندین بار جراحی شکمی داشته اند یا از مشکلاتی مانند چاقی یا عفونت زخم رنج میبرند، شایع است.
- فتق فمورال: این نوع فتق در قسمت بالایی ران، درست در زیر کشاله ران ایجاد میشود. فتق فمورال بیشتر در زنان، به خصوص بعد از بارداری یا افزایش وزن شدید رخ میدهد و باعث درد و ناراحتی میشود.
- فتق هیاتال: در این نوع فتق، بخشی از معده از طریق دیافراگم به داخل قفسه سینه فشار وارد میکند. فتق هیاتال منجر به مشکلات گوارشی مانند رفلاکس معده، سوزش سر دل و مشکلات بلع میشود.
راههای درمان فتق شکم چیست؟
درمان فتق شکم بسته به نوع، اندازه، شدت علائم و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است. برخی از فتق های کوچک که علائم جدی ایجاد نمیکنند، تنها تحت نظر جراح قرار میگیرند، اما بیشتر فتقها در نهایت نیاز به درمان جراحی دارند. در ادامه، روش های درمان فتق شکم را بیان میکنیم.
در صورتی که فتق کوچک باشد و علائم شدیدی ایجاد نکند، پزشک توصیه میکند که بیمار وضعیت خود را تحت نظر داشته باشد. تغییر سبک زندگی، کاهش وزن و پرهیز از فعالیت هایی که فشار زیادی به شکم وارد میکنند، از بدتر شدن فتق جلوگیری خواهد کرد. استفاده از کمربندهای مخصوص فتق در برخی موارد به حمایت از ناحیه آسیب دیده کمک میکند، اما این روش دائمی نیست و جایگزین جراحی نمیشود.
جراحی فتق شکم
در اکثر موارد، فتق شکمی برای جلوگیری از عوارضی مانند گیر افتادگی روده یا انسداد، نیاز به جراحی دارد. روشهای جراحی شامل دو نوع اصلی است.
- جراحی باز: در این روش، جراح یک برش در محل فتق ایجاد کرده و بافت بیرون زده را به داخل شکم بازمیگرداند. سپس دیواره شکم با بخیه تقویت شده یا از مش برای جلوگیری از عود فتق استفاده میشود. این روش بیشتر برای فتق های بزرگ یا موارد پیچیده کاربرد دارد.
- جراحی لاپاراسکوپی: یک روش کم تهاجمی که شامل چند برش کوچک در شکم است. جراح با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، فتق را ترمیم کرده و از مش برای تقویت دیواره شکم استفاده میکند.
نحوه انجام عمل فتق شکم در کردستان
عمل جراحی فتق شکم به دو روش جراحی باز و لاپاراسکوپی انجام میشود. در جراحی باز، جراح یک برش در محل فتق ایجاد کرده، بافت بیرون زده را به داخل شکم بازمیگرداند، سپس دیواره شکم را با بخیه تقویت کرده و در بیشتر موارد، از مش برای جلوگیری از عود فتق استفاده میکند.
اما در جراحی لاپاراسکوپی، چند برش کوچک روی شکم ایجاد میشود، سپس یک دوربین کوچک وارد شکم شده و جراح ماهری مانند دکتر کیوان صابونی با ابزارهای مخصوص، فتق را ترمیم میکند و مش را برای استحکام بیشتر قرار میدهد. روش لاپاراسکوپی نسبت به جراحی باز کمتر تهاجمی است، درد و جای زخم کمتری دارد و دوره بهبودی کوتاه تری را به دنبال دارد.
احتمال بازگشت بعد از عمل فتق شکم چقدر است؟
احتمال بازگشت فتق شکم پس از جراحی به عوامل مختلفی مانند نوع فتق، روش جراحی، اندازه فتق، استفاده از مش، وضعیت سلامت بیمار و رعایت مراقبت های پس از عمل بستگی دارد. در جراحی باز بدون استفاده از مش، احتمال عود فتق بیشتر است، در حالی که استفاده از مش این احتمال را به کمتر از ۵ درصد کاهش میدهد. در روش لاپاراسکوپی نیز، در صورت انجام صحیح جراحی و استفاده از مش، احتمال عود فتق کم است. با این حال، عواملی مانند چاقی، سرفه های شدید، یبوست مزمن، بلند کردن اجسام سنگین و عدم رعایت مراقبت های بعد از عمل خطر بازگشت فتق را افزایش میدهند.